Giếng vua và truyền thuyết con đường Thần đạo tại Di tích Đàn tế Nam Giao

Di tích đàn tế Nam Giao, nay thuộc xã Vĩnh Lộc, Thanh Hóa nằm trên núi Đốn Sơn, cách cửa Nam Thành Nhà Hồ khoảng 3km về phía Đông - Nam.

       Đàn Nam Giao được Hồ Hán Thương cho xây dựng vào tháng 8 năm 1402. Lễ tế Giao đầu tiên của triều Hồ được tổ chức cùng năm.

       Qua khai quật các nhà nghiên cứu phát hiện dấu tích tuyến đường có quy mô lớn, được nhiều ý kiến nhận định là con đường thần đạo – trụ đường nghi lễ quan trọng bậc nhất trong không gian tế lễ của triều đình.

       Dấu vết của con đường trục chính giữa (“linh đạo”) dẫn lên phần trung tâm đàn tế đã xuất lộ một phần qua các cuộc khai quật. Con đường này rộng khoảng 9,50m - 9,55m, được chia làm 5 làn. Làn giữa rộng 3,2m, được bó nền và lát nền bởi các khối đá lớn xanh được gia công nhẵn ở các bề mặt. Làn này cao hơn các làn bên từ 7cm đến 10cm. Theo quy định của điển lễ xưa thì đây chính là làn đường giành cho Thượng đế và các thần đi, do đó gọi là Thần Ngự đạo. Ngay cả Hoàng đế cũng không được đi trên làn đường này. Hai làn bên, mỗi làn rộng 1,50m – 1,55m được lát bằng đá phiến. Theo quy định, đây là 2 làn Hoàng đế và các quan đại thần đi. Riêng làn phía Đông là làn dành cho Vua đi gọi là Ngự đạo. Hai làn ngoài cùng, mỗi làn rộng 1,60m – 1,70m được dùng để cho những người theo Vua phục vụ việc tế lễ của nhà Vua.

        Góc Đông Nam đã tìm thấy một giếng nước lớn (dân gian gọi là Giếng Vua hay giếng Ngự Duyên, giếng Ngự Dục). Giếng có cấu trúc 2 phần: phần thành giếng được xây bằng các khối đá xanh được gia công kỹ, giếng có mặt bằng hình vuông (13m x 13m), phần lòng giếng hình tròn, mặt cắt hình phễu, phần lòng tròn có đường kính khoảng 6,50m, độ sâu tính từ miệng giếng xuống là 4,90m. Đây là chiếc giếng cổ có quy mô lớn nhất Việt Nam hiện nay. Kết cấu Vuông - Tròn cũng là kết cấu giếng duy nhất thấy ở Việt Nam, vì các giếng cổ tìm thấy của người Việt thường có hình tròn. Giếng Vua ở Nam Giao – Thành Nhà Hồ có kết cấu vuông – tròn vì lẽ đây là giếng phục vụ tế lễ ở đàn tế Nam Giao vốn là nơi tế Trời (có biểu trưng hình tròn), kết hợp với tế Đất (được biểu trưng hình vuông).

       Tin bài: Vũ Yến - Trung tâm BTDS Thành Nhà Hồ

       Ảnh: ST